22 sierpnia 2025

PFR pozywa przedsiębiorców o zwrot subwencji z Tarczy Finansowej 1.0. Co musisz wiedzieć?

Subwencje z czasów pandemii – dziś źródło problemów dla wielu firm

W czasie pandemii COVID-19 Polski Fundusz Rozwoju (PFR) odegrał istotną rolę
w stabilizowaniu polskiej gospodarki, udzielając przedsiębiorcom wsparcia finansowego w ramach Tarczy Finansowej 1.0 i 2.0. Dziś jednak coraz więcej beneficjentów tego programu otrzymuje pozwy sądowe z żądaniem zwrotu otrzymanych środków – nierzadko po kilku latach od ich wypłaty.

PFR uzasadnia swoje roszczenia ogólnikowymi rekomendacjami Centralnego Biura Antykorupcyjnego (CBA), które nie zawierają konkretnych zarzutów, a jedynie stwierdzenie „zwiększonego ryzyka nadużyć”. Działania te wywołują poważne wątpliwości prawne i narażają przedsiębiorców na znaczne straty finansowe.

Jak wygląda schemat działania PFR?

W analizowanych sprawach PFR:

• powołuje się wyłącznie na ogólne rekomendacje CBA,
• nie przedstawia dowodów konkretnych nieprawidłowości,
• składa pozwy w trybie postępowania upominawczego (skutkiem czego najczęściej jest wydawanie nakazów zapłaty w postępowaniu upominawczym przed zapoznaniem się ze stanowiskiem pozwanego),
• często kieruje sprawy do sądu mimo braku wcześniejszych postępowań karnych lub administracyjnych stwierdzających rzeczywiste naruszenia.

W praktyce oznacza to, że przedsiębiorcy dowiadują się o pozwie dopiero po otrzymaniu nakazu zapłaty, który może być podstawą do egzekucji, jeśli w odpowiednim terminie nie zostanie złożony sprzeciw.

Rekomendacje CBA – brak mocy wiążącej i transparentności

Rekomendacje wydawane przez CBA budzą poważne kontrowersje – są lakoniczne
i pozbawione konkretów. Typowe sformułowanie, na którym PFR opiera swoje roszczenie, to:

„CBA identyfikuje po stronie badanego podmiotu zwiększone ryzyko wykorzystania subwencji niezgodnie z celem i regulaminem programu”.

Ani PFR, ani sam przedsiębiorca nie mają dostępu do szczegółów postępowania, które doprowadziło do takiej oceny. Co więcej – żaden przepis prawa nie nadaje rekomendacjom CBA charakteru wiążącego. Ich bezrefleksyjne przyjmowanie jako podstawy do kierowania pozwów może zostać uznane za nadużycie prawa (tak też się stało m.in. w wyroku z dnia 17 kwietnia 2025 r., sygn. XVI GC 1375/24 – wydanym na korzyść przedsiębiorcy).

Ryzyko procesowe – czy można się skutecznie bronić?

Tak. Mimo trudnej sytuacji, przedsiębiorcy nie są bez szans. Kluczowe jest jednak szybkie i profesjonalne działanie.

Jakie działania warto podjąć?

1. Złożyć sprzeciw od nakazu zapłaty – w określonym terminie (14 dni) od doręczenia nakazu (lud odpowiednio odpowiedź na pozew w sprawach, w których Sąd nie zdecydował się na wydanie nakazu zapłaty)
2. Wskazać bezzasadność roszczeń – m.in. przez brak dowodów ze strony PFR
3. Podnieść zarzut nadużycia – okoliczności dochodzenia roszczeń przez PFR, mimo, iż często pierwsze negatywne rekomendacje pojawiły się kilka lat wcześniej, budzą poważne zastrzeżenia
4. Zakwestionować wiążący charakter rekomendacji CBA – brak podstaw prawnych do ich automatycznego uznania

Co ważne, w niektórych sprawach sądy już wydają wyroki korzystne dla przedsiębiorców, uznając, że samo powołanie się na „negatywną rekomendację” nie jest wystarczające do żądania zwrotu subwencji.

Działania PFR pod lupą NIK

Skala problemu doprowadziła do wszczęcia kontroli przez Najwyższą Izbę Kontroli (NIK), która bada działania PFR oraz CBA pod kątem legalności i zasadności kierowanych pozwów. Efektem tej kontroli mogą być istotne zmiany w podejściu do weryfikacji beneficjentów.

Pomoc prawna – jak możemy Ci pomóc?

Nasza Kancelaria oferuje pełne wsparcie prawne dla przedsiębiorców objętych pozwami PFR, w tym:

• analizę dokumentów i umowy subwencji,
• przygotowanie sprzeciwu od nakazu zapłaty a w sprawach, w których sądy nie znalazły podstaw do wydawania nakazów zapłaty – odpowiedzi na pozew,
• reprezentację w postępowaniu sądowym,
• pomoc w zgromadzeniu dowodów i sporządzeniu stanowiska procesowego.

Zespół Kancelarii pozostaje do Państwa dyspozycji.