12 maja 2026

Nowe uprawnienia PIP od 8 lipca 2026 r. – jak przygotować firmę na kontrole dotyczące B2B i umów cywilnoprawnych?

W związku ze zmianami w zakresie uprawnień Państwowej Inspekcji Pracy, które wchodzą w życie 8 lipca 2026 r., przedsiębiorcy – w szczególności korzystający z modeli współpracy B2B oraz umów cywilnoprawnych – powinni przygotować się na istotne zwiększenie intensywności oraz skuteczności kontroli.

Nowe regulacje przewidują rozszerzenie kompetencji PIP, w tym możliwość wydawania decyzji administracyjnych dotyczących ustalenia istnienia stosunku pracy oraz szerszą wymianę danych z innymi instytucjami publicznymi. W praktyce oznacza to, że kluczowe znaczenie będzie miała nie tylko treść zawartych umów, ale przede wszystkim rzeczywisty sposób organizacji współpracy w firmie.

Co zmieniają nowe uprawnienia PIP?

Najistotniejsze zmiany obejmują:

• możliwość wydawania przez PIP decyzji administracyjnych dotyczących charakteru zatrudnienia,
• zwiększoną analizę ryzyka i selektywność kontroli,
• szerszą wymianę danych pomiędzy PIP, ZUS, KAS oraz innymi instytucjami,
• wzmocnienie skuteczności egzekwowania ustaleń PIP,
• większy nacisk na faktyczny model współpracy, a nie wyłącznie treść umowy.

Nowe przepisy stanowią istotne wzmocnienie pozycji Państwowej Inspekcji Pracy w zakresie weryfikacji pozornych umów cywilnoprawnych oraz współpracy B2B, która w praktyce może nosić cechy stosunku pracy.

Znaczenie zmian dla przedsiębiorców

Dla firm korzystających z elastycznych modeli współpracy nowe regulacje oznaczają konieczność:

• weryfikacji rzeczywistego modelu współpracy,
• analizy ryzyk przekwalifikowania współpracy na stosunek pracy,
• uporządkowania dokumentacji wewnętrznej,
• dostosowania procesów operacyjnych,
• przygotowania organizacji na bardziej szczegółowe i skuteczne kontrole.

W praktyce samo posługiwanie się umową B2B lub umową cywilnoprawną nie będzie wystarczające, jeżeli sposób wykonywania współpracy odpowiada cechom charakterystycznym dla stosunku pracy określonym w art. 22 § 1 Kodeksu pracy.

Najczęstsze obszary ryzyka

Do najczęściej identyfikowanych ryzyk należą:

• nieprawidłowo skonstruowane umowy B2B,
• zbyt duża zależność wykonawcy od jednego podmiotu,
• brak realnej autonomii współpracownika,
• sposób rozliczania i raportowania pracy,
• organizacja pracy obejmująca określone godziny pracy, nadzór lub wyznaczone miejsce wykonywania obowiązków,
• niespójność pomiędzy zapisami umowy a rzeczywistą praktyką współpracy.

To właśnie rozbieżność pomiędzy dokumentacją a faktycznym sposobem wykonywania współpracy najczęściej staje się podstawą zakwestionowania modelu B2B przez organy kontrolne.

Audyt modeli współpracy, wdrożenie rekomendacji i przygotowanie do kontroli PIP

W obecnym otoczeniu regulacyjnym szczególnego znaczenia nabiera przeprowadzenie audytu modeli współpracy funkcjonujących w organizacji, który stanowi pierwszy krok w eliminacji lub ograniczaniu ryzyk związanych z nowymi uprawnieniami PIP.

W dalszej kolejności istotnym jest wdrożenie rekomendacji oraz przygotowanie organizacji do kontroli PIP.

Celem wdrożenia jest zapewnienie możliwie największej spójności pomiędzy dokumentacją a rzeczywistym sposobem organizacji współpracy.

Podsumowanie

Nowe uprawnienia Państwowej Inspekcji Pracy znacząco zwiększają ryzyko kontroli dotyczących modeli B2B i umów cywilnoprawnych. W praktyce decydujące znaczenie będzie miało nie tylko formalne brzmienie umowy, ale przede wszystkim sposób wykonywania współpracy.

Dlatego już teraz warto przeprowadzić analizę funkcjonujących modeli współpracy oraz przygotować organizację na nowe realia kontrolne.

Jeżeli chcą Państwo ocenić poziom ryzyka w obecnych modelach współpracy oraz przygotować firmę na nowe uprawnienia PIP, rekomendujemy w pierwszej kolejności rozpoczęcie od audytu.